Dlaczego obwód gniazd wyłącza się „bez powodu”?

Dzisiaj zajmiemy się pewnym problemem który pojawiał się na obiekcie mieszkalnym. W jednym obwodzie, w którym znajduje się 6 gniazd wtykowych (konfiguracja 3×2) zabezpieczonym wyłącznikiem nadprądowym B10 wyłącznik ten rozłączał samoczynnie obwód nawet bez podłączonych urządzeń odbiorczych. Pozornie, sytuacja ta mogłaby wskazywać na uszkodzony powyższy wyłącznik, który „bez powodu” rozłączał obwód a brak urządzeń podłączonych do gniazd tylko potwierdzałby rzekomą przyczynę tego zjawiska. Powyższa instalacja jest również zabezpieczona w wyłącznik różnicowoprądowy 30mA, a sama instalacja została oddana do eksploatacji kilka lat temu.

Jak się jednak okazuje sytuacja wygląda zupełnie inaczej niż wskazywałaby na to pierwsza myśl.

Pierwszym krokiem (poza odłączeniem zasilania 🙂 ) było odkręcenie wszystkich 6 gniazd i oględziny gniazd, przewodów i połączeń w puszkach oraz przewodów w rozdzielnicy. Na tym etapie sytuacja była w porządku.

Drugi krok polegał na zmierzeniu rezystancji izolacji przewodów w tym obwodzie. W tym celu zostały również odłączone przewody (L – fazowy, N – neutralny, PE – ochronny) w rozdzielnicy.

Z uwagi na fakt że instalację rozłączał wyłącznik nadprądowy (S) a nie różnicowoprądowy (RCD) przystąpiliśmy najpierw do pomiaru rezystancji izolacji pomiędzy przewodami N-PE. Wszystkie pomiary rezystancji dla tego obwodu zostają wykonane napięciem probierczym 500V prądu stałego:

Następny pomiar został wykonany pomiędzy przewodami L-PE:

Jak się okazuje powyższe pomiary są w normie – obie rezystancje znajdują się poza zakresem miernika (więcej niż 2Gohm) czyli izolacja pomiędzy nimi oraz między połączeniami w gniazdach jest w jak najlepszym porządku.

Wykonajmy zatem ostatni pomiar rezystancji pomiędzy przewodami L-N:

I tutaj pojawia się problem który rozwiązuje zagadkę przyczyny rozłączania obwodu przez wyłącznik nadprądowy. Sam wyłącznik, jak się okazuje, pracuje zupełnie prawidłowo. Rezystancja izolacji pomiędzy przewodami L-N jest zbyt niska co wskazuje na uszkodzoną izolację pomiędzy tymi przewodami. W momencie załączenia wyłącznika w miejscu uszkodzonej izolacji zaczyna płynąć prąd, który może powodować nagrzewanie się tego miejsca, co z kolei może prowadzić do dalszego osłabienia izolacji w tym miejscu zwiększając znowu płynący w nim prąd aż do momentu przekroczenia odpowiedniej wartości i zadziałania wyłącznika nadprądowego. Z uwagi na jego charakterystykę wyzwalania, do jego wyłączenia w tym przypadku dochodzi poprzez płynięcie prądu dużo mniejszego niż prąd zwarciowy, za to w długim czasie.

Po wykonaniu kilku pomiarów L-N wynik zawsze był mniejszy niż 300kohm, niekiedy nawet mniejszy niż 100kohm. Pojawiła się również informacja o zbyt dużym prądzie upływu pomiędzy przewodami, co oznacza znaczne uszkodzenie izolacji. Co więcej, sam miernik ogranicza nam napięcie probiercze z powyżej wspominanych 500V do wartości niższych, 200-300V i przez uszkodzenie izolacji nie pozwala na próbę większym napięciem.

Na tym etapie prace są zakończone a obwód gniazd odłączony od zasilania. Kolejnym etapem będzie odnalezienie miejsca uszkodzenia izolacji i jego naprawa, która najprawdopodobniej obejmie wymianę całego przewodu.